Hiç Adalet mi, Geç Adalet mi ?

Ivan Cooper¹: Bugün öğleden sonra, bu şehirde 27 kişi vuruldu. 13’ü bu gece ölüm uykusunda. Onlar masumdu. Bizler oraydık. Bu bizim Sharpeville²’imiz. Bu bizim Amritsa Katliamı³’mız. Gerçeklik ve utanç anı. Ve İngiliz hükümetine sadece şunu söylemek istiyorum: Ne yaptığınızın farkındasınız değil mi? İnsan Hakları hareketini ortadan kaldırdınız. Ve İRA’ya kazanabileceği en büyük zaferi sundunuz. Bu gece bu şehrin her yanında genç adamlar, çocuklar… IRA’ya katılacaklar. Ve siz bir kasırga biçeceksiniz. Teşekkür ederim.

Gazeteci: IRA’ya katılacak gençlere ne söyleyeceksiniz ve onlara vermek istediğiniz mesaj nedir?

Ivan Cooper: Bugünden sonra onlara vaaz vermek için kendimi son derece yetersiz hissediyorum. 
 

Bu replikler Paul Greengrass’in yönetmenliğini yaptığı “Kanlı Pazar” filminin final sahnelerinde geçiyor. Kişiler gerçek, olaylar gerçek…  
 

İngiliz ordusu, sivil mücadele adına o gün, orada toplanan (sivil ve silahsız) insanların üzerine ateş açmış; bu büyük hatayı kabullenmeyerek ve savunarak büyütmüş, altından kalkılamayacak bir vicdansızlık haline getirmiştir. Korkunç olayların yaşanmasına ve yaşanacak olmasına sebebiyet veren erlerin ve subayların ifadelerinin alınmasına rağmen hepsi davadan beraat etmiş ayrıca soykırım ölçütlerine girebilecek eylemlerinden dolayı ödüllendirilmişlerdir. Bu film sayesinde 30 yıl sonra hiçbir askerin hüküm giymeden, kapatılan dava dosyası İngiliz Parlamentosu’nun talebiyle yeniden incelenmiş ve soruşturma açılmıştır.  
 

“İrlandalılar” için eşitlik çağrısı olan bu yürüyüşe ve sivil mücadeleye öncülük eden heyetin basın açıklamasından sonra aralarından birkaçı isyan ederek şöyle demiş:  

“Ve sizlere şunu söylemek istiyorum; siz İngiliz gazetecilere ülkenize, insanlarınıza dönün, hükümetinize gidin ve insanlarınıza bugün Derry sokaklarında onların adına ne yapıldığını anlatın.” 

“Hepimiz adına, kurbanların aileleri ve kurbanlar adına sadece şunu söylemek istiyorum: adalet yerini bulana dek yılmayacağız!” 
 

Bu vasiyetin yerine getirilmesi için Kanlı Pazar filmi adalet mekanizmasını tetiklemiş ve bu katliamda sorumlu olan herkes cezasını almıştır. AMA ne yazık ki ne “Uçurtmayı Vurmasınlar” ne de “Duvar” bu ülkede bireysel, kolektif, toplumsal hiçbir adalet ya da vicdan mekanizmasını bırakın tetiklemeyi, titretememiştir.  
 
Bu filmi Yılmaz Güney’in Duvar filmini izledikten çok kısa bir süre sonra izledim. Bunu söylemeden geçemezdim. Tahmin edersiniz ki pek sağlıklı  bir ruh halinde olmadığım bir gerçek. Hatta bu gönüllü edinilmiş  “dubletravma” halimi Sivilay Abla bile geçiremedi. Böyle filmler izledikten sonra kendimi Athena’nın “Güzel Oluyor” tipi sadece Dünya’dan değil Güneş Sistemi’nden de kopuk şarkılarıyla rehabilite etmeye çalışıyorum. Sanırım bu işi alışkanlık haline getirmeden bırakmam lazım.